ย้อนกลับไปเมื่อ ๑๐๐ กว่าปีก่อนในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สยาม ณ เวลานั้น มีห้างขายของหรูหราที่นำเข้ามาจากต่างประเทศ เช่น ห้างแบดแมน ห้างเอส.เอ.บี. ห้างบี.กริมแอนโก ห้าง F.Grahlert & Co., Jewellers. ห้างสิทธิภัณฑ์ ห้างยอนแซมสัน
ปัจจุบันในไทยเต็มไปด้วยห้างสรรพสินค้าหรูหรามากมาย มีสินค้าให้เลือกจับจ่ายได้ทั้งของไทยและของต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นแพรพรรณ น้ำหอม เครื่องใช้ รวมไปถึงเฟอร์นิเจอร์หรูหรามากมาย ที่สามารถหาซื้อของทั้งหมดที่กล่าวมานั้นได้ภายในห้างเดียว แต่ถ้าย้อนกลับไปเมื่อ ๑๐๐ กว่าปีก่อนในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สยาม ณ เวลานั้นจะมีห้างขายของหรูหราที่นำเข้ามาจากต่างประเทศหรือไม่ ถ้ามี มีห้างอะไรบ้าง แล้วห้างไหนขายอะไรบ้าง วันนี้ Sense & Scene ขอเป็นนักสืบประวัติศาสตร์มือสมัครเล่น ไปคอยสืบเสาะหาภาพ ที่ตั้งและประวัติของห้างหรูหราในยุคนั้นมาบอกกล่าวเล่าเรื่องแบบง่ายๆ ให้ท่านได้เพลิดเพลินนึกย้อนอดีตผ่านกาลเวลาไปกับพวกเรา
มาเริ่มย้อนอดีตผ่านเวลากันที่ห้างกลุ่มแรก ห้างขายสินค้าที่นำเข้าจากต่างประเทศ ประเภทสินค้าหรูหรา มียี่ห้อ ณ เวลานั้นคือ ห้างแบดแมน, เอส.เอ.บี. และ บี.กริมแอนโก สินค้าของทั้งสามห้างนี้ส่วนใหญ่เป็นสินค้านำเข้ามาจากต่างประเทศ และเป็นสินค้าที่มีราคาแพงด้วยกันทั้งสิ้น
![](http://www.siammanussati.com/wp-content/uploads/2017/07/2.9.jpg)
ห้างแบดแมน
มีชื่อเต็มๆ ว่า ห้างแบดแมน แอนด์กำปะนี (Harry A. Badman and Go.,) สร้างในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๕) นับว่าเป็นห้างฝรั่งรุ่นแรกๆ ของไทย เดิมที “ห้างแบดแมน” ตั้งอยู่ที่หัวมุมกระทรวงมหาดไทย ถนนบำรุงเมือง ก่อนจะย้ายมาตั้งอยู่ที่เชิงสะพานผ่านพิภพลีลา หัวถนนราชดำเนินกลาง
![](http://www.siammanussati.com/wp-content/uploads/2017/07/badman.jpg)
สำหรับ “ห้างแบดแมน” เริ่มกิจการเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๒๒ (ร.ศ. ๙๗) เป็นห้างขายของจากต่างประเทศ คล้ายๆ ห้างสรรพสินค้าในปัจจุบัน และเล่าลือกันว่างห้างแบดแมนมีความหรูหรามาก ข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ ที่นำมาขาย ก็ล้วนแล้วแต่เป็นของฝรั่งทันสมัย เช่น สุรา ยารักษาโรค และพืชไร่ที่ต้องสั่งเข้ามาจากต่างประเทศ ห้างแบดแมนจึงกลายเป็นห้างที่เจ้านายและพระบรมวงศานุวงศ์เข้ามาซื้อสินค้ากันมาก เมื่อห้างแบดแมนได้ปิดกิจการลงแล้วได้ใช้เป็นตึกกรมโฆษณาการในระหว่าง พ.ศ. ๒๔๗๘-๒๕๐๔ (ร.ศ. ๑๕๓-๑๗๙) จึงได้รื้อและสร้างอาคารพาณิชย์ดังเช่นในปัจจุบัน
![](http://www.siammanussati.com/wp-content/uploads/2017/07/1903bkkstreet.jpg)
ห้างสัญชาติเบลเยียม เป็นห้างแรกที่จำหน่ายสินค้าจากยุโรป คำว่า S.A.B. (Societe Anonyme Belge.) มาจากชื่อเต็มๆ ของบริษัทนี้ คือ Societe Anonyme Belge pour le commerce et L’Industrie au Siam (บริษัทเบลเยี่ยมเพื่อการพาณิชย์และการอุตสาหกรรมในสยาม จำกัดมหาชน) ตั้งอยู่บริเวณแยก S.A.B. บริเวณที่ถนนวรจักรตัดกับถนนเจริญกรุง
ห้างนี้แรกเดิมทีเปิดเป็นร้านตัวแทนจำหน่ายอะไหล่รถยนต์และสินค้านำเข้าหรูหรา เป็นห้างขายนาฬิกานำเข้าจากยุโรป เช่น ยี่ห้อ Rolex, Tudor หรือแม้แต่ปากกา Sheaffer และสินค้าราคาแพงอื่นๆ ซึ่งได้มีหลักฐานว่าพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เคยเสด็จฯ เป็นการส่วนพระองค์พร้อมด้วยพระนางเจ้าสุวัทนา พระวรราชเทวี เพื่อทรงเลือกซื้อสินค้าดังเช่น พระกลด ซึ่งปัจจุบันอยู่ในความดูแลของวังรื่นฤดี ในสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ในปัจจุบันนี้หนังสือพิมพ์ซิงเสียนเยอะเป้าได้เข้ามาทำการแทน หลังจากที่บริษัท S.A.B. ย้ายออกไป
![](http://www.catholichaab.com/main/images/study/batman2.jpg)
ห้าง บี.กริมแอนโก
ห้างบี.กริมแอนโก (ตึกแรก) ตั้งอยู่มุมถนนเจริญกรุง-ถนนมหาไชยเชิงสะพานดำรงสถิตย์ (สะพานเหล็กบน) หรือสามยอด สร้างเมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๕ (ร.ศ. ๒๓๐) และต่อมาตึกนี้ได้เป็นที่ทำการบริษัทไฟฟ้าสยาม คอร์เปอร์เรชั่น ต่อมาได้เปลี่ยนไปเป็นตึกที่ทำการบริษัท ไทยนิมพานิช
เมื่อย้ายที่ทำการจากตึกแรกแล้วก็ย้ายมาตั้งอยู่บริเวณเชิงสะพานภาณุพันธุ์ บริเวณเดียวใกล้กันกับวังบูรพาภิรมย์ในอดีต
ธุรกิจของห้าง บี.กริม เจริญรุดหน้าไปอย่างมากในรัชสมัยพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว แต่จำเป็นต้องปิดกิจการชั่วคราวใน พ.ศ. ๒๔๖๐ (ร.ศ. ๑๓๕) เพราะเกิดสงครามโลกครั้งที่ ๑ เมื่อสงครามสงบ เปิดห้างใหม่อีกครั้งโดยมีสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดชอนุญาตให้สร้างสำนักงานใหม่ ณ ถนนมหาดไทย
ห้าง บี.กริมยังได้ขยายกิจการเพิ่มเติมนำเข้าสินค้าจากต่างประเทศเพื่อมาจำหน่าย เช่น ขวดยา นาฬิกา กระบี่ แว่นตา โคมไฟ เตียง หรือแม้แต่กระเบื้อง ที่ใช้สร้างวัดพระแก้วมรกตและวัดอรุณฯ ซึ่งสินค้าทั้งหมดแม้จะไม่ได้ผลิตโดย บี.กริม แต่สินค้าทุกชิ้นต้องติดตราสินค้า บี.กริม ไม่เว้นแม้แต่นาฬิกาโรเล็กซ์ยี่ห้อดัง ขณะที่ธุรกิจกำลังดำเนินไปได้ด้วยดี บี.กริม ต้องหยุดกิจการอีกครั้งเมื่อเกิดสงครามโลกครั้งที่ ๒ พ.ศ. ๒๔๘๘ (ร.ศ. ๑๖๓) ในปัจจุบัน บี.กริมแอนโก ได้ขยายกิจการจากจุดเริ่มต้นธุรกิจร้านขายยาขยายออกไปสู่อุตสาหกรรม คมนาคม อสังหาริมทรัพย์ สุขภาพ เครื่องปรับอากาศ และธุรกิจเสื้อผ้า เครื่องสำอาง รวมไปถึงธุรกิจพลังงานอีกด้วย
ห้างสิทธิภัณฑ์
เมื่อพูดถึงเครื่องเพชรเครื่องพลอย ซึ่งถือว่าเป็นเครื่องประดับที่วงสังคมชั้นสูงของสยามในสมัยนั้นนิยมประดับกันเป็นอย่างมาก ก็ต้องนึกถึงห้างสิทธิภัณฑ์ และห้าง F. Grahlert & C., Jewellers ซึ่งทั้งสองห้างนี้มีความเก่าแก่ และมีประวัติความเป็นมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๕
เป็นห้างชั้นนำของไทยในสมัยรัชกาลที่ ๕ ตั้งอยู่ที่ถนนเฟื่องนคร บริเวณซอยพญาศรี ภายในร้านมีทั้งเครื่องประดับเพชรพลอยและของกินของใช้ นอกจากจำหน่ายสินค้าทั่วไปแล้ว ยังรับตกแต่งบ้านเรือนด้วย ซึ่งยุคนั้นเป็นที่นิยมของเจ้านายและขุนนางอย่างมาก ปัจจุบันตึกของห้างนี้ยังคงอยู่และใช้เป็นที่ทำการห้าง John’s Gems Brother Ltd.
![](http://www.siammanussati.com/wp-content/uploads/2017/07/e0b8abe0b8a1e0b8ade0b8aae0b8b9e0b8993-003.jpg)
ห้างสัญญาชาติเยอรมันนี้ เป็นห้างทองหลวงสมัยรัชกาลที่ ๕ ตั้งอยู่บนถนนตะนาวทำเครื่องทอง เครื่องลงยาแบบฝรั่งที่มีฝีมือจนได้รับพระราชทานตราครุฑไว้ติดหน้าร้านอีกด้วย ตรอกที่อยู่ข้างๆ ร้าน Grahlert นั้นได้เรียกติดปากกันว่า “ตรอกกัมปนี” ซึ่งในปัจจุบันได้ชื่อเป็นทางการว่า “ตรอกช่างทอง” ส่วนสถานที่ตั้งร้าน Grahlert นั้นได้กลายเป็นอาคารพาณิชย์ไปแล้วในปัจจุบัน เนื่องจากเกิดเหตุเพลิงไหม้ครั้งใหญ่เมื่อสมัยอดีต ทำให้ตึกเหล่านี้เสียหายไปหมดทั้งสิ้น
ถ้าพูดถึงเรื่องเครื่องนุ่งห่มแพรพรรณที่ใช้กันในราชสำนักและวงสังคมชั้นสูงของชาวสยามในสมัยนั้น ซึ่งถือว่าเป็นช่วงเปลี่ยนแปลงการแต่งกายครั้งสำคัญของชาวสยาม เนื่องจากได้รับอิทธิพลจากการแต่งกายของชาวตะวันตก ทั้งเจ้านายในราชสำนักรวมไปถึงลูกผู้ดีมีตระกูล ล้วนเลือกใช้ผ้าลูกไม้แพรพรรณราคาแพงที่นำเข้ามาจากต่างประเทศทั้งสิ้น ทั้งหมดนี้สามารถหาซื้อรวมถึงตัดชุดได้ที่ ห้างยอนแซมสัน
ห้างยอนแซมสัน สร้างเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๔๙ (ร.ศ.๑๒๔) ในปลายรัชสมัยรัชกาลที่ ๕ แรกเริ่มเดิมทีตั้งอยู่ริมถนนอัษฎางค์เชิงสะพานอุบลรัตน์ ดำเนินธุรกิจขายผ้าฝรั่งและตัดชุดสูทสากลที่มีชื่อเสียงในสมัยรัชกาลที่ ๖ ต่อมาได้ย้ายที่ตั้งมาอยู่บริเวณเชิงสะพานผ่านฟ้าลีลาศ หัวถนนหลานหลวง
![](http://www.catholichaab.com/main/images/study/batman5.jpg)
เปิดให้เช่าเป็นห้างยอนแซมสันจนเลิกกิจการ อาคารหลังนี้จึงเปลี่ยนเป็น “ห้างสุธาดิลก” ขายเครื่องก่อสร้างและเครื่องสุขภัณฑ์ต่างๆ จนกระทั่ง พ.ศ.๒๔๗๖ (ร.ศ.๑๕๑) กรมโยธาเทศบาลจึงเช่าอาคารใช้เป็นที่ทำการของกรมจนกระทั่งกรมนี้เปลี่ยนชื่อเป็นกรมโยธาธิการ และใช้เป็นพิพิธภัณฑ์พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวในปัจจุบัน
ความหรูหราของห้างยอนแซมสันนี้จะเห็นได้จาก นิราศถ้ำจอมพลของคุณหญิงเขื่อนเพ็ชร์เสนา (ส้มจีน อุณหะนันท์) ซึ่งตีพิมพ์เมื่อปี พ.ศ. ๒๔๗๑ บันทึกเรื่องเมื่อครั้งที่ท่านผู้แต่งเดินทางไปท่องเที่ยวที่ถ้ำจอมพล จังหวัดราชบุรี ในการเดินทางครั้งนี้ท่านได้เริ่มเดินทางจากบ้าน ผ่านถนนราชดำเนิน ถนนพระสุเมรุ ไปทางตลิ่งชัน ออกนครปฐม และดินทางไปจังหวัดราชบุรี ซึ่งท่านได้เล่าเมื่อผ่านห้างยอนแซมสัน ไว้ความว่า
“…เห็นห้างยอนแซมสันฉันหวั่นเหลือ ก่อนขายเสื้อแพรผ้าราคาสูง เขาซื้อแต่งแข่งขันกันจรุง ใครจะจูงฉันซื้อหรือให้ปัน…”
อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว คุณผู้อ่านก็คงจะได้พบกับคำตอบของคำถามที่เราได้ตั้งต้นค้นหากันมาแล้วว่า ห้างเก่าในสมัยก่อนนั้นก็มีเสน่ห์น่าสนใจ และมีเรื่องราวที่สะท้อนค่านิยม ความคิด ของคนในยุคสมัยนั้นดังเช่นห้างสรรพสินค้าชั้นนำที่ได้สะท้อนภาพของคนในยุคปัจจุบันได้ดีทีเดียว
ข้อมูลจากหนังสือเซนส์แอนด์ซีน หน้า 108-115